[PIZZA 4P'S X PANNATURE] RỪNG XANH LÊN. NGUỒN XANH LÊN

Tháng 9 vừa qua, Pizza 4P’s theo chân PanNature ngược lên Kbang, một huyện miền núi phía đông Gia Lai, nổi bật với địa hình đồi núi trùng điệp, những thung lũng nối nhau xanh sẫm nép mình dưới mây và hệ sinh thái rừng nguyên sinh thuộc Khu dự trữ sinh quyển thế giới cao nguyên Kon Hà Nừng, một trong những khu vực được UNESCO công nhận, giữ vai trò quan trọng trong bảo tồn đa dạng sinh học, cân bằng sinh thái và sinh kế bền vững cho cộng đồng bản địa.

Điểm dừng đầu tiên của đoàn ở trung tâm Kbang, thị trấn nhỏ hiền hoà và yên lặng. Từ đó, xe chạy thêm một tiếng rưỡi nữa, vào sâu núi rừng Tây Nguyên, hướng về xã Krông, địa điểm hành trình phục hồi rừng giữa Pizza 4P’s và PanNature chính thức bén rễ. Chặng đường ẩm ướt với cơn mưa dày hạt, cây lá lao xao hai bên đường và những cây cổ thụ nguyên sinh đứng cao vững như những vị thần rừng, ôm lấy ngọn đèo uốn lượn mà chúng tôi đi qua.

Từ những điểm xanh ảo, thành một cánh rừng thật

Hành trình này thật ra đã bắt đầu từ lâu trước cả khi chuyến xe lăn bánh, từ những chiến dịch xanh diễn ra khắp các văn phòng và nhà hàng Pizza 4P’s trên cả nước.

Trong suốt hai tháng của chương trình Green 4P’s, gần 370 Partner tại Việt Nam và Campuchia đã cùng nhau bước vào những thử thách xanh, xây dựng dần những thói quen có ý thức hơn mỗi ngày: hơn 600 lượt di chuyển thân thiện với môi trường, hơn 620 hành động giảm nhựa, hơn 650 bữa ăn thuần thực vật được sẻ chia, và hơn 529 lượt lan tỏa, trò chuyện trong cộng đồng. Từng hành động nhỏ ấy được chuyển thành những “điểm xanh”, và lần này, những điểm xanh ấy đã hoá thành những mầm cây thật, bén rễ trên đất Kbang, Gia Lai.

Chúng tôi dừng xe ở một ngôi làng của đồng bào Bahnar (Ba-na) đã tồn tại qua bao đời, nép mình bên thung lũng xanh mướt, được rừng già bao bọc và những dòng suối mát nuôi dưỡng. Đây là vùng đất còn nhiều khó khăn, không ít gia đình vẫn ở dưới chuẩn nghèo, mưu sinh từng ngày; nhưng cũng có những hộ tìm được lối ra nhờ giáo dục. Trong cộng đồng Ba-na, phụ nữ thường là người đứng đầu gia đình, một nét văn hoá mẫu hệ khiến chúng tôi không khỏi cảm phục trước hình ảnh những người phụ nữ vừa gìn giữ mái nhà, vừa gìn giữ cả cánh rừng.

Rừng với họ mang nhiều ý nghĩa. Nó không phải là một khái niệm để bảo vệ, mà rừng là nhà, là nguồn, là nơi cất giữ bản sắc văn hoá được truyền qua nhiều thế hệ. Chúng tôi quan sát cách đồng bào Ba-na sống dưới tán rừng mỗi ngày và hiểu ra một điều giản dị: gìn giữ, nuôi dưỡng thiên nhiên chưa bao giờ là chuyện lớn lao, nó là tổ hợp của những việc nhỏ được lặp lại đều đặn, bền bỉ, năm này qua năm khác.

Và trên mảnh đất ấy, những điểm xanh của các Partner đã hoá thành 2.000 cây giống bản địa thật, được trồng trên 3,3 héc-ta. Một nửa là Giổi xanh, loài cây gỗ quý của rừng Tây Nguyên, để phục hồi dần tán rừng tự nhiên. Nửa còn lại là Mắc-ca, để nuôi dưỡng sinh kế lâu dài cho những gia đình Ba-na nơi đây. Bởi với chúng tôi, một cánh rừng chỉ thực sự bền vững khi con người sống cạnh nó cũng có thêm cơ hội để an cư. Chương trình không chỉ góp phần phục hồi rừng mà còn mở thêm một nguồn sinh kế cho bà con, dù mới chỉ là một phần, thông qua những hàng Mắc-ca và các mô hình sinh kế PanNature đang cùng địa phương xây dựng.

Một buổi trồng cây, một lời hẹn nhỏ

Chuyến đi lần này, chúng tôi không có những câu chuyện to tát, không có những con số cần đạt. Chỉ đơn giản là một buổi sáng mưa phùn, chúng tôi thay phiên cúi xuống, đặt mầm cây non vào lòng đất Kbang, lấp đất lại cho chắc, rồi đứng lên nhìn về phía rừng già xa xa – nơi một ngày nào đó, những mầm cây mình vừa trồng sẽ lớn lên, đứng cùng hàng, quấn quýt với những cội cổ thụ đã sống ở đó hàng trăm năm.

Rừng không xanh lên trong một ngày, và càng không xanh lên nhờ một người. Nó xanh lên từ những mầm cây rất nhỏ, được trồng bởi nhiều đôi tay, qua rất nhiều chuyến đi nối tiếp nhau. Với Pizza 4P’s, đến Kbang không phải để “làm chuyện lớn”, mà để góp một phần rất nhỏ, rất chân thành vào hành trình khôi phục rừng mà PanNature cùng cộng đồng bản địa đã kiên trì theo đuổi từ nhiều năm trước khi chúng tôi có mặt tại đây.

Bởi câu chuyện của Pizza 4P’s, xét cho cùng, cũng bắt đầu từ đất; từ nguồn nước, từng vùng nguyên liệu, từ những cánh rừng đang lặng lẽ giữ cho đất đai còn màu mỡ, không khí còn trong lành. Một món ăn ngon không thể tách rời khỏi một vùng đất khoẻ mạnh, và một vùng đất khoẻ mạnh thì luôn cần những cánh rừng đứng đó, xanh lên mỗi ngày.

Nguồn xanh lên, từ những điều rất nhỏ

Rời Kbang, chúng tôi mang về một lời nhắc nhỏ: bảo vệ thiên nhiên không cần bắt đầu từ những điều vĩ đại. Nó có thể bắt đầu bằng một chuyến đi xa, một buổi sáng trồng cây dưới mưa, một bữa ăn cùng bà con Ba-na, một câu chuyện được kể và lắng nghe. Chúng tôi cũng học được rằng tác động thực sự cần thời gian để nhìn thấy: một cây cần 3 đến 5 năm để trưởng thành, và những thay đổi trong đời sống cộng đồng cũng cần được quan sát bền bỉ, không vội vàng gán nhãn “thành công”. Đó chính là bài học lớn nhất về sự khiêm nhường trước thiên nhiên.

Chúng tôi tin vào một hành trình dài hơn, nơi mỗi mầm xanh hôm nay âm thầm góp phần cho cánh rừng ngày mai. Khi nguồn nước còn trong, khi đất còn lành, khi rừng còn đứng vững, thì những điều tốt đẹp, dù trên bàn ăn hay ngoài đời sống, mới có chỗ để tiếp tục sinh sôi.

Cảm ơn PanNature đã đồng hành.

Cảm ơn Kbang đã mở lòng đón chúng tôi vào giữa đại ngàn.

Và cảm ơn những mầm cây nhỏ hôm ấy, vì chúng tôi đã có một lý do để quay lại.

Hẹn gặp nhau dưới tán cây Kbang.

We will meet again under the Kbang tree.